Απόφαση Λαϊκού Δικαστηρίου από την περιοχή του Ξηροπήγαδου, 25/7/1943

Κατά τη διάρκεια του 1943, ο ΕΛΑΣ είχε απελευθερώσει εκτεταμένες περιοχές της χώρας, στις οποίες συγκροτήθηκαν λαογέννητοι θεσμοί τοπικής διοίκησης, εκπαίδευσης, λαϊκά δικαστήρια και οργανώθηκαν υγειονομικές υπηρεσίες. Οι θεσμοί αυτοί, ήταν γνήσιοι λαϊκοί θεσμοί που με τη συμμετοχή του ίδιου του λαϊκού παράγοντα ασκούσαν τη διοίκηση στην πράξη σε όφελος των εργαζομένων, του λαού.

Το συγκεκριμένο τεκμήριο είναι από την περιοχή του Ξηροπήγαδου στις 25 Ιουλίου του 1943. Ο θεσμός των λαϊκών δικαστηρίων είχε αγκαλιαστεί από το λαό της υπαίθρου και οι αποφάσεις τους είχαν γενική αποδοχή καθώς διευθετούσαν τις διαφορές των διάδικων όπως φαίνεται και στη συγκεκριμένη απόφαση.

Στην κορύφωση του απελευθερωτικού αγώνα του λαού μας, με απόφαση του ΕΑΜ σχηματίστηκε η ΠΕΕΑ (η Κυβέρνηση του Βουνού) τον Μάρτιο του 1944, για τον καλύτερο συντονισμό της ένοπλης λαϊκής πάλης και την οργάνωση της ζωής στις απελευθερωμένες από τον ΕΛΑΣ περιοχές στην Ελλάδα.