100 χρόνια ΚΚΕ - 70 χρόνια Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας (ΔΣΕ)
H γλυπτική απόδοση από τον Μεμά Καλογηράτο, του αντάρτη του ΕΛΑΣ «Αστραπόγιαννου», του κατά κόσμον Γεράσιμου Γρηγοράτου
Ο Μεμάς Καλογηράτος γεννήθηκε το 1940 στα Πετρικάτα της Κεφαλονιάς. Ο πατέρας του, αν και δημόσιος υπάλληλος στην Αγρονομία, ανέβηκε στο βουνό το 1941 και κυνηγήθηκε. Το '43 οι Γερμανοί έκαψαν το σπίτι τους στα Πετρικάτα για να εκδικηθούν την έξοδο του πατέρα του στο βουνό. Το 1946, ο ίδιος και η οικογένειά του εγκαταστάθηκαν στην Πάτρα. Ο Μεμάς, μετά το Δημοτικό, φοίτησε στη νυχτερινή Εμπορική, καθώς τα πρωινά εργαζόταν προκειμένου να βιοπορίζεται όλη η οικογένεια. Από τα παιδικά του χρόνια έμαθε την τέχνη του επιπλοποιού και δούλεψε ως μάστορας. Επιπλέον, δούλεψε στα καμίνια, στα τούβλα, εργάστηκε ως τυπογράφος, δούλεψε σε ραφείο, και μετά ξαναδούλεψε στο επιπλοποιείο. Μαθήτευσε ένα διάστημα, το 1957, στον αγιογράφο Γεώργιο Παπαδημητρίου, ο οποίος είχε το ψευδώνυμο «Φάων» o οποίος αγιογράφος διαπιστώνοντας το ταλέντο του Μεμά, τον παρακίνησε να σπουδάσει στη Σχολή Καλών Τεχνών. Παρά την αντίθεση του πατέρα του, ο Μεμάς έδωσε εξετάσεις και το 1959 - 1960 πέρασε στην τρίτη θέση στο εργαστήρι γλυπτικής του Γιάννη Παππά. Το 1961 έγινε δάσκαλος του ο Θανάσης Απάρτης και ο Μεμάς μαθήτευσε στο εργαστήριό του. Ο Απάρτης, σπουδαίος γλύπτης, διατηρούσε επίσης πολύ καλή σχέση με τους μαθητές του και τους ενέπνεε. Παράλληλα, ο Μεμάς έπαιζε μποξ από 15 χρόνων και ήταν στην Εθνική Ελλάδας. Ο Μεμάς Καλογηράτος, ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου Σπουδαστών της Σχολής Καλών Τεχνών, δικάστηκε το 1965 με τη μεγάλη δίκη της ΕΦΕΕ. Εμεινε έναν μήνα στο Μεταγωγών, ενώ μετά τη δίκη αθωώθηκε. Στα φοιτητικά του χρόνια, συμμετείχε ενεργά στους αγώνες του «114» και ευρύτερα στους κοινωνικούς αγώνες. Το 1965 εγκατέλειψε τη Σχολή Καλών Τεχνών και επέστρεψε στην Πάτρα. Υπηρέτησε στρατιώτης, με δυσμενή μετάθεση στο Σιδηρόκαστρο και μετά το 1969 - '70, μέσα στη δικτατορία, εργάστηκε σε χυτήριο. Ανοιξε το πρώτο του χυτήριο και έκτοτε εργάστηκε ως γλύπτης, βοηθός του Θανάση Απάρτη και του Χρήστου Καπράλου. Στο μεταξύ, ήρθε σε επαφή με τον Βασίλη Βασιλειάδη, ο οποίος δίδασκε σκηνογραφία στη Σχολή Καλών Τεχνών και δούλεψε ως βοηθός του σε σκηνογραφίες στην Επίδαυρο. Η γλυπτική του Μεμά κινείται αφηγηματικά από τη μυθολογία μέχρι τη σύγχρονη Ιστορία του τόπου μας. Πηγή της έμπνευσής του είναι πάντα η ιδιαίτερη πατρίδα του, η Κεφαλονιά, αλλά και η ποίηση και η αρχαϊκή γλυπτική, με το μέτρο, τη λιτότητα και την απλότητά της. Τα προσωπικά του βιώματα, οι μνήμες από την Κατοχή, τον πατέρα του που βγήκε στο βουνό, το κάψιμο του πατρικού του σπιτιού από τους Γερμανούς, αλλά και τα χρόνια της προσωπικής του βιοπάλης σε διάφορα επαγγέλματα, αποτυπώνονται στο έργο του μέσα από τις εκφράσεις, τις χειρονομίες, τη στάση του ανθρώπινου σώματος. Συχνή η αναφορά του μέσα από τα έργα του στις έννοιες της ειρήνης, της ελευθερίας, της γυναίκας - μάνας, του έρωτα κλπ. Οι ανθρώπινες φιγούρες δεν παραμορφώνονται για να υπηρετήσουν την εξεζητημένη φόρμα, όπως συμβαίνει συχνά σήμερα στις μεταμοντέρνες τάσεις της Τέχνης, αλλά για να επισημάνουν τον πλούτο του ανθρώπινου συναισθήματος, την ποικιλία και τις εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής. Πολλα έργα του εκτίθενται στον χώρο εργαστήριο - μουσείο που δημιούργησε με προσωπική εργασία, στην Κεφαλονιά, όπου επέστρεψε και ζει σήμερα. Πρόκειται για έναν πολύ ιδιαίτερο και αισθητικά μοναδικό χώρο, που αποτελεί ταυτόχρονα χώρο δημιουργίας, επίσκεψης και προσωπικό ησυχαστήριο. Ο Μεμάς, κουβαλώντας τη γνώση της πανάρχαιας τεχνικής, δημιούργησε ο ίδιος ένα χυτήριο στον χώρο του, για να χυτεύει τα γλυπτά του. Το έργο του περιλαμβάνει γλυπτά που προορίζονται για δημόσιο χώρο, μνημεία, προτομές κλπ. Εως και σημερα, δουλεύοντας το ξύλο, την πέτρα, το μάρμαρο, το μέταλλο, ο γλύπτης «ψηλώνει» την ανθρώπινη μορφή. Οπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο ίδιος, μέσα από τη δουλειά του, από τα πρώτα ήδη χρόνια της ενασχόλησης με τη γλυπτική, «τα πράγματα άρχισαν να παίρνουν ύψος». Ο ίδιος ο καλλιτέχνης λέει για το έργο του: «Δεν ήμουν ποτέ φωνακλάς, η δουλειά μου δεν ήθελε να φωνάζω, ήθελε μια σεμνότητα και μια σιωπή. Αυτό δεν ξέρω αν το κατάφερα ή όχι, πάντως έτσι είναι η δουλειά. Εχουν πει ότι είμαι επικός. Δεν το είχα σκεφτεί ότι έχω κάνει τόσα έργα. Η δουλειά μου μου έδωσε ζωή. Πιστεύω ότι για όλους τους ανθρώπους, με ό,τι κι αν ασχολούνται, τα πρώτα χρόνια της ζωής τους είναι τα πιο σημαντικά, τα πιο ολοκληρωμένα. Είναι ακριβώς αυτές οι στιγμές που πλάθουν τον καθένα μας μέσα από το κοινωνικό περιβάλλον, από τους φίλους μας, από τους συντρόφους μας, από τους έρωτές μας, από τους ανθρώπους που έζησες μαζί τους, μεγάλωσες, ανδρώθηκες, άρχισες να καταλαβαίνεις τη ζωή και τον κόσμο». Δεν μπορεί να μην επισυμανθει η αγάπη του αλλά και η ενασχόληση του επι σειρά ετων με το θέατρο στην Κεφαλλονιά, η δημιουργία χώρων θεατρικής μάθησης για παιδιά και νέους.
Μεμάς Καλογηράτος
Η έκθεση αρχειακού υλικού για τα πρώτα σκιρτήματα του ναυτεργατικού κινήματος πραγματοποιήθηκε στο πλοίο «Hellas Liberty». Στην εκδήλωση τιμήθηκαν πρωτοπόροι βετεράνοι ναυτεργάτες.Η έκθεση ανέδειξε την πρωτοπόρα συμβολή του ΚΚΕ στη δράση και τους αγώνες των ναυτεργατών, στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, από δίκες, ναυάγια κ.ά.
Άη Στράτης τόπος Εξορίας πριν το 1929 έως το 1962
Επίσκεψη τιμής και μνήμης στον Αη Στράτη οργάνωσε το Σάββατο 11 Ιούνη 2016, η ΚΕ του ΚΚΕ. Η επίσκεψη έγινε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τα 100 χρόνια του ΚΚΕ, με σκοπό να τιμηθεί η θυσία μελών του ΚΚΕ και άλλων αγωνιστών εξόριστων στο νησί. Ο Αη Στράτης, πριν από το 1929 και μέχρι το 1962, με καθεστώς αστικού κοινοβουλευτισμού, δικτατορίας, ξένης κατοχής και ξανά αστικού κοινοβουλευτισμού, λειτούργησε ως τόπος εξορίας.
Αλληλογραφία της 'Αννας Τριανταφυλλίδου με τους γονείς του συζύγου της Ιωάννη Τριανταφυλλίδη και σημείωμα που αναγγέλλει τον ηρωικό της θάνατο, 1949
Η Άννα Τριανταφυλλίδου, μαχήτρια του ΔΣΕ, σκοτώθηκε τον Μάιο του 1949. Σε γράμμα του προς τους γονείς του, ο σύζυγός της Ιωάννης Τριανταφυλλίδης γράφει "... τιμή και δόξα στη μάνα και τον πατέρα που γέννησαν τέτοια ηρωίδα κοπέλα, σα λιοντάρι πολέμησε τη σκλαβιά και έδωσε κι αυτήν τη ζωή της για τη δίκαιη υπόθεση του λαού. Σαν αγνή κοπέλα που ήταν αυτού του ηρωικού λαού. Η Αννούλα σκοτώθηκε παλικαρίσια ενάντια στους μοναρχοφασίστες πληρωμένους του Τρούμαν. Η Αννούλα θα ζεί αιώνια στη μνήμη του ελληνικού λαού κι εσείς να είστε υπερήφανοι για τη θυσία της..."
Οικογένεια Πάρη Γεωργιάδη
Αλληλογραφία του Ιωάννη Τριανταφυλλίδη (Φλώρου), αρχινοσοκόμου της 7ης Μεραρχίας του ΔΣΕ, με τους γονείς του, 1949
Ο Τριανταφυλλίδης Ιωάννης (Φλώρος) γεννήθηκε στην Τιφλίδα του Καυκάσου το 1915 από αγροτική οικογένεια. Ήταν παντρεμένος με την Άννα Τριανταφυλλίδη. Ήρθε σε επαφή με το ΚΚΕ το 1936. Η σχέση του με κομμουνιστές τον έκανε να συμπαθήσει το Κόμμα και τον αγώνα γενικότερα. Υπηρέτησε στον ΕΛΑΣ ως γραμματέας στο Φρουραρχείο Κομοτηνής. Καταδιώχθηκε από την Ασφάλεια και φυλακίστηκε. Βγήκε στο βουνό με τον ΔΣΕ το 1946 εθελοντικά, όπου και στρατολογήθηκε στο ΚΚΕ. Πήρε μέρος σε πολλές μάχες, όπως Σαππών, Ξυδίων, Γρατινής, Κομοτηνής, Ξυλαγανής, Κυζαρίου, Μεταξά, Κυρκών, Ξυκαραγής, Μάκρης, Κοστάορμαν και Ραβίκας του Αντόν Τσαούς, Μελιβίων και σε όλες τις μάχες Χαϊτούς Παπάδων, Βόλακα, Εξοχής κλπ. Τραυματίστηκε δύο φορές. Επενέθηκε δύο φορές από το Αρχηγείο Κομοτηνής του ΔΣΕ. Έγινε νοσοκόμος του 725 Τάγματος του ΔΣΕ, Αρχινοσοκόμος στο Αρχηγείο Μακεδονίας – Θράκης, στα «Έμπεδα» και Αρχινοσοκόμος της 7ης Μεραρχίας. Σκοτώθηκε στις 3 Απρίλη 1951 ενώ εκτελούσε το καθήκον του για τη λευτεριά και το δίκιο του λαού.
Άλμπουμ του Νικόλαου Κωνσταντινίδη του Θεοδόση από την εξορία στη Λήμνο
Άλμπουμ από το προσωπικό αρχείο του Νικόλαου Κωνσταντινίδη του Θεοδόση με προσωπικές φωτογραφίες από την εξορία στη Λήμνο. Ο Νικόλαος Θ. Κωνσταντινίδης γεννήθηκε το 1912 στο Καρς του Καυκάσου. Εγκαταστάθηκε στο Μεταλικό Κιλκίς το 1922 με την οικογένεια του. Ως στρατιώτης βρέθηκε στο αλβανικό μέτωπο. Την περίοδο της Κατοχής πολέμησε μέσα από τις γραμμές της Εθνικής Αντίστασης και κατατάχτηκε στο 13ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ στην περιοχή του Κιλκίς. Πήρε μέρος σε πολλές μάχες ενάντια στους κατακτητές και τους ντόπιους συνεργάτες τους, με προεξάρχουσα τη μάχη του Κιλκίς ενάντια στους Ταγματασφαλίτες. Την περίοδο της Λευκής Τρομοκρατίας ήταν στην Ομάδα Αυτοάμυνας στο Μεταλικό Κιλκίς, που σκοπό είχε την προστασία από την ασύδοτη δράση των Ταγματασφαλιτών. Στη συνέχεια πιάστηκε, βασανίστηκε απάνθρωπα στα μπουντρούμια του Κιλκίς και εξορίστηκε για πολλά χρόνια σε πολλά νησιά, με πρώτη εξορία τη Λήμνο.
Ανακοινώσεις και ποιήματα του σωματείου των εργαζομένων της ΛΑΡΚΟ κατά τη διάρκεια της απεργίας το 1977
Στις 27 Γενάρη 1977 σχεδόν 900 εργατοτεχνίτες της ΛΑΡΚΟ στη Λάρυμνα ξεκίνησαν μια απεργία που κράτησε 110 μέρες. Τα αιτήματά τους ήταν η αύξηση των μισθών κατά σχεδόν 20% και η βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Απέναντί τους είχαν όχι μόνο τον Μποδοσάκη, ιδιοκτήτη της επιχείρησης αλλά και ολόκληρη την κρατική μηχανή που, με κυβέρνηση τότε τη Νέα Δημοκρατία, στάθηκε αρωγός σε κάθε κεφαλαιοκράτη που είχε να αντιμετωπίσει απεργούς. Χωρίς κανένα δισταγμό έστελνε πάνοπλες δυνάμεις καταστολής χτυπώντας άγρια κάθε αγώνα. Οπως φαίνεται και στην περίπτωση της ΛΑΡΚΟ, εργοδότες και κράτος με συνδυασμένες προσπάθειες δημιουργούσαν προβοκάτσιες, για να δικαιολογήσουν τις άγριες επιθέσεις των αστυνομικών δυνάμεων. Στις 2 Φλεβάρη 1977 ο «Ριζοσπάστης» σημείωνε ότι «η ΛΑΡΚΟ είναι ιδιοκτησία του μεγαλοβιομήχανου Μποδοσάκη και θεωρείται από τις πρώτες εταιρείες εξόρυξης σιδηρονικελίου στην καπιταλιστική Ευρώπη». Στα αιτήματα των απεργών για αυξήσεις, η εργοδοσία αντιπρότεινε αυξήσεις που, όπως σχολίασε ο τότε πρόεδρος του Σωματείου, «είναι χαμηλότερα και από τα ποσοστά πείνας των 10% και 5% που συμφώνησαν οι εργοδότες με τη ΓΣΕΕ». Καθ' όλη τη διάρκεια της απεργίας, εργάτες, σωματεία, παρατάξεις, Οργανώσεις του ΚΚΕ και της ΚΝΕ συμπαραστέκονται έμπρακτα στον αγώνα που δίνουν οι εργάτες της ΛΑΡΚΟ. Μέχρι τις 10 Μάη είχαν δοθεί στους απεργούς της ΛΑΡΚΟ 1,5 εκατομμύριο δραχμές, έξι αυτοκίνητα με τρόφιμα και εκατοντάδες βιβλία. Μετά από 110 μέρες απεργίας διαφαίνεται η νίκη των εργατών. Στις 7 Μάη αρχίζουν νέες διαπραγματεύσεις των απεργών με την εργοδοσία. Τα αιτήματα των απεργών της ΛΑΡΚΟ είναι επαναπρόσληψη απολυμένων, αύξηση αποδοχών, καταβολή μεροκάματων απεργίας. Στις 14 Μάη, η εργοδοσία δέχθηκε να δώσει 17% αύξηση, 15 χιλιάδες οικονομική ενίσχυση και επαναπρόσληψη των απολυμένων. Την Κυριακή που ακολουθεί η Γενική Συνέλευση των εργατών αποφασίζει να λύσουν την απεργία και να γυρίσουν νικητές στη δουλειά. Σε ανακοίνωσή του το Σωματείο «Ενωση Εργαζομένων Εταιρείας ΛΑΡΚΟ» σημείωνε: «Τα οφέλη από τη νίκη δεν είναι αυτά που βλέπουμε στα οικονομικά. Είναι αυτά που θα έρχονται και θα φαίνονται κάθε μέρα από σήμερα. Και δεν ανήκουν μόνο σε εμάς. Ανήκουν σε όλους τους εργάτες. Τους τα προσφέρουμε μαζί με τις θερμότερες ευχές και ευχαριστίες μας, σαν ελάχιστο δείγμα ευγνωμοσύνης για την καθ' οιονδήποτε τρόπο συμβολή τους στη νίκη μας»...
Ανακοίνωση απεργίας πολιτικών κρατουμένων από τις φυλακές της Αίγινας
Ανακοίνωση της απεργιακής επιτροπής των απεργών πολιτικών κρατουμένων από τις φυλακές της Αίγινας το 1948